 |
Stadswachten
Algemeen
Stadswachten zijn in Nederland niet meer weg te denken. In nagenoeg alle grote, middelgrote en steeds meer kleine gemeenten leveren zij een belangrijke en gewaardeerde bijdrage aan het verhogen van de openbare veiligheid. Zij houden toezicht in het publieke domein en spreken burgers aan op ongewenst gedrag.
Niet in alle gemeenten worden stadswachten met dezelfde term aangeduid. Op deze website gebruiken we steeds het woord ‘stadswacht’, maar daarmee bedoelen we dus ook alle andere vergelijkbare toezichthouders in de publieke ruimte (toezichthouders, dorpswachten, parkwachten, veiligheidsassistenten etc.).
Stadswachten zitten niet achter een bureau, maar zijn 80% van de werktijd op straat! Stadswachten zijn de eerste schakel in de keten van publieke veiligheid. Zij zijn de ogen en oren van de politie, van diverse gemeentelijke diensten (openbare werken, milieudienst), woningcorporaties en andere maatschappelijke instellingen.
Toen de stadswachtorganisaties van start gingen in 1988, was de belangrijkste doelstelling van stadswacht-organisaties om langdurig werklozen terug te leiden naar de reguliere arbeidsmarkt. De baan van stadswacht was bedoeld om ervaring op te doen en weer te wennen aan een arbeidsritme om zo snel mogelijk te kunnen doorstromen naar een ‘echte’ baan. In eerste instantie werkten zij met behoud van een uitkering maar vanaf 1995 werden zij aangesteld via de zogenaamde “Melkert-regeling”, een gesubsidieerde vorm van arbeid.
Momenteel ligt de nadruk echter steeds meer op het bieden van een kwalitatief goede vorm van toezicht ter vergroting van de veiligheid in het publieke domein. Stadswacht is inmiddels een erkend beroep geworden waar een reguliere dienstbetrekking en goede arbeidsvoorwaarden tegenover zouden moeten staan.
Taken van stadswachten
De taken van de stadswachten zijn als volgt:
Bevorderen van de objectieve en subjectieve veiligheid
Stadswachten surveilleren nadrukkelijk en in uniform op plaatsen en tijden dat toezicht gewenst is. Door hun
aanwezigheid houden zij andere burgers af van sociaal hinderlijk gedrag: kleine criminaliteit en andere
vormen van overlast die nog net buiten het bereik van de strafwetgeving liggen. Stadswachten spreken andere
burgers ook expliciet aan. Met dit optreden beogen stadswachten zowel de gevoelens van veiligheid als de
veel voorkomende criminaliteit gunstig te beďnvloeden. Zij beschikken daartoe over geen andere bevoegd-
heden dan iedere andere burger en zijn ongewapend. Wel zijn zij uitgerust met portofoons waarmee zij
direct of indirect met de politie in verbinding staan.
Vervullen van de oog-en-oor-functie
Stadswachten vervullen een signaalfunctie ten behoeve van verschillende gemeentelijke diensten en
instellingen: openbare werken, groenvoorziening, reiniging, etcetera. Onveilige situaties, het ontstaan van
vuilconcentraties of gebreken aan de openbare verlichting worden gemeld aan de betrokken instanties. Ook
vervullen stadswachten een signaalfunctie richting de politie en maken zij melding van incidenten.
Vervullen van de rol van gastheer en gastvrouw
Stadswachten zijn een vraagbaak voor mensen met de meest uiteenlopende vragen. Vaak zijn zij uitgerust
met stadsplattegrondjes. Kleine incidenten - schaafwondjes, verdwaalde kinderen, ongenoegen om een
parkeerplaats - lossen ze ter plaatse op.
Functiedifferentiatie
Het takenpakket van de stadswachten is niet in elke gemeente hetzelfde. In sommige gemeenten worden stadswachten ook ingezet voor meer specifieke (toezicht)taken, zowel bij de politie als bij de gemeente. Naast het gewone toezicht op straat bieden stadswachtorganisaties in vele gevallen ook nog andere vormen van toezicht aan:
Objecttoezicht
Stadswachten houden toezicht in specifieke wijken, parken of locaties. Zo houden zij toezicht in het
gemeentehuis, Centrum voor Werk en Inkomen, schoolpleinen etc. en vervullen in sommige gevallen ook een
receptiefunctie.
Groentoezicht
Stadswachten houden toezicht in het openbare groen van gemeenten (parken, stranden etc.).
Verkeerstoezicht
Stadswachten zien bij evenementen en verkeersopstoppingen in gemeenten toe op de doorstroom van het
verkeer. Zij geven ook aan waar mensen kunnen parkeren. Voor deze vorm van toezicht volgen de
stadswachten naast de basisopleiding een extra cursus.
Preventieteam
Stadswachten geven burgers adviezen over de beveiliging van hun woning tegen inbraak. Zij heten officieel
preventieadviseurs en werken in het kader van het Politie Keurmerk Veilig Wonen samen met de politie.
Naast hun basisopleiding krijgen zij extra trainingen op het gebied van inbraakpreventie.
Strandtoezicht
Stadswachten houden toezicht op stranden en verkopen in sommige gevallen kaartjes voor het parkeren.
Treintoezicht
In overleg met de conducteur en de spoorwegpolitie houden stadswachten in enkele gemeenten toezicht in
treinen en rond perrons.
Projectmatige inzet
Stadswachten zijn ook projectmatig actief. Dit verschilt per gemeente en stad. Enkele projecten die in gemeenten worden uitgevoerd:
Evenementen
Stadswachten houden toezicht bij evenementen, wijzen mensen waar ze kunnen parkeren en verkopen
eventueel kaartjes.
Vakantieprojecten
Stadswachten houden toezicht op woningen van mensen die met vakantie zijn.
Fietsprojecten
Stadswachten verwijderen fietsen die in de weg staan, graveren fietsen om diefstal te voorkomen en proberen
in een aantal gemeenten, gestolen fietsen te achterhalen.
Zakkenrollerijprojecten
Stadswachten geven burgers op locaties en gelegenheden waar veel mensen samenkomen, tips tegen
diefstal van hun tas en portemonnee.
Opleiding
Bij hun aanstelling krijgen de stadswachten eerst een goede opleiding waarbij de omgang met het publiek een centrale plaats inneemt. Ze leren observeren, rapporteren, eerste hulp verlenen, verbindingsmiddelen hanteren. Ook worden ze geschoold in het geven van (toeristische) informatie. Ze leren adequaat om te gaan met noncoöperatief en agressief gedrag. Hun belangrijkste wapen is immers sociale vaardigheid.
De laatste jaren is de opleiding een stuk uitgebreider geworden en krijgen stadswachten een kwalitatief goede opleiding voor zij de straat op gaan.
Na de basisopleiding tot stadswacht kunnen stadswachten extra trainingen krijgen voor specifieke taken (zie bovenstaand). Ook kunnen ze opleidingen gericht op uitstroom naar bv. de beveiliging volgen. Momenteel is de Belangengroep Stadstoezicht in samenwerking met de Ecabo bezig met het ontwikkelen van landelijke opleidingen op het gebied van stadstoezicht. Dit zijn opleidingen die specifiek kwalificeren voor functies in het publieke domein.
Aanstellingseisen
Sinds 1 januari 2004 is er een nieuwe Wet Werk en Bijstand. Door deze nieuwe wet zijn de ID- en WIW-regeling, de vormen van gesubsidieerde arbeid waarmee stadswachten werden aangesteld, komen te vervallen. De stadswachtorganisaties onderhandelen momenteel met hun gemeente(n) over de opzet van nieuwe leerwerk-trajecten en het behoud van (een deel van) de gesubsidieerde banen. Door het wegvallen van de ID- en WIW-regeling zijn specifieke regels rond duur van de werkloosheid, soort uitkering e.d. komen te vervallen. De aanstellingseisen van de nieuwe leerwerktrajecten zijn nog niet bekend.
De algemene aanstellingseisen voor stadswachten zijn als volgt:
Er zijn geen leeftijdseisen. De leeftijd van de stadswacht ligt in een marge van ongeveer 18 tot 55 jaren.
Men moet in staat worden geacht de functie van stadswacht naar behoren te kunnen vervullen en de
opleiding (en) met goed gevolg te kunnen volgen. Een redelijke beheersing van de Nederlandse taal speelt
daarbij een rol. Nota bene: 40% van de stadswachten is van niet Nederlandse origine!
Ten slotte dient de kandidaatstadswacht van een zodanig onbesproken gedrag te zijn dat zijn/haar
functioneren niet onmogelijk is als gevolg van een gebrek aan acceptatie van de politie - die immers de regie
over de stadswacht voert - en van het publiek, dat mogelijk bekend is met een eventueel strafrechtelijk
verleden van de stadswacht.
|
|
|
|
